Çocuğunuzun yaramazlığının nedeni: DEHB olabilir! - Pembe Mekan

Çocuğunuzun yaramazlığının nedeni: DEHB olabilir!

Melike Uçar

14/08/2017 ❊ 0-6 Yaş

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu birbirinden farklı sorunlar olsa da birlikte ele alınır. Hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda dikkat eksikliğine rastlanır lakin her dikkat eksiliği olan çocuğa hiperaktif çocuk diyemeyiz. “Çocuğum yerinde durmuyor. Çok yaramaz. Ödevlerini yapmıyor…” gibi sözlerden yakınan birçok ebeveyn ile çocukları arasında çatışma ortamı ortaya çıkıyor. Okula başlayan çocuklarda bu tür sorunlar ev ile sınırlı kalmıyor elbette. Öğrencisinde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun da farkına varamayan bir öğretmen ile birlikte çocuğun anlaşılmazlığı artmış oluyor. Bu yüzden unutulmamalıdır ki çocuğunuz yaramaz değil, dikkat eksiliği ve hiperektivite bozukluğuna sahip olabilir. Ebeveynler çocukları, öğretmenlerde öğrencilerini suçlamadan evvel iyi gözlemlemelidirler.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) nedir ve tanısı nasıl konulur? DEHB gösteren çocuklarda hangi özelliklere rastlanır? DEHB tanısı konulan çocuklara nasıl yaklaşım sergilenmelidir?

Çocukta 7 yaşından önce başlayan, en az iki ortamda (ev, okul) 6 ay süreyle yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikliği, aşırı hareketlilik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtileriyle görülen bozukluğa denir. Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu gösteren bireylerde öğrenme, davranış vb. problemler görülebilmektedir.

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite / Aşırı Hareketlilik Bozukluğunun Tanı Ölçütleri:

Dikkatsizlik:

  • Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da görevlerini dikkatsizce hatalar yapar.
  • Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır.
  • Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür.
  • Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve görevlerini tamamlayamaz.
  • Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemekte zorluk çeker.
  • Çoğu zaman sürekli zihinsel çabayı gerektiren görevlerden kaçınır.
  • Çoğu zaman üzerine aldığı görevler ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri kaybeder.
  • Çoğu zaman dikkati dış uyaranlara kolaylıkla dağılır.
  • Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır.


Hiperaktivite/Aşırı hareketlilik:

  • Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur.
  • Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar.
  • Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır.
  • Çoğu zaman, sakin bir biçimde, etkinliklerine katılma ya da oyun oynama zorluğu vardır.
  • Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır.

Dürtüsellik/ Ataklık:

  • Çoğu zaman sorulan sorunun tamamlanmasını beklemeden cevabını verir.
  • Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır. Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer.

Çocukta yukarıda yer alan tanı ölçütlerinin yanı sıra yaygın gelişimsel bozukluk, zihinsel ve gelişimsel yetersizlik, diğer psikolojik bozukluklar, işitme ve görme yetersizliklerin olmaması gerekmektedir. Bireylerde okul öncesi dönemden itibaren görülmeye başlayan DEHB’nin, tanısını kesinleştirecek bir test bulunmamaktadır. Bu nedenle DEHB’nin tanısının konulması çok yönlü değerlendirmeyi ve farklı bilgi kaynaklarının iş birliğini gerekmektedir.
Tanı araçlarından bazıları; ana baba çocuk görüşmesi, ana baba çocuk gözlemi, ebeveyn ve öğretmen davranış dereceleme ölçekleri, fiziksel ve nörolojik muayene, bilişsel testler, işitme ve görme testi gibi yaklaşımlardır.

Nedenleri:
Erkek çocuklarında kızlara oranla 3 kat daha fazla olduğu tespit edilmiştir. DEHB’nin nedenleri tam olarak bilinmese de psiko-sosyal ve biyolojik faktörlerin etkili olduğu belirlenmiştir.
Psiko-sosyal Etmenler: İlk çocukluk dönemindeki eğitim hataları, aşırı beklenti, korkulu olma, az ya da yanlış motivasyon, gelişim krizleri, olumsuz yaşam şartları.
Biyolojik ve Genetik Etmenler: Beyin zedelenmesi , genetik etkenler, beyindeki yapısal ve işlevsel anormallikler, biyokimyasal değişimler, merkezi sinir sistemindeki yapısal ve işlevsel bozukluklar.

Çocuğa gerekli yaklaşımlarda bulunurken okul ile ebeveynler birlikte hareket etmeli. Bir sorun ortaya çıktığında danışılabilecek bu konuda bilgili bir profesyonelle (psikolog, danışman vb.) öğretmen iş birliği halinde olmalıdır.

Öğretmen ve ebeveynler için çocuğa yaklaşımda bulunulacak bir takım öneriler şöyledir:

  • Dikkat eksikliği olan öğrenciler düzenli ortamlara ihtiyaç duyarlar. Kendi başlarına iç dünyalarını düzenleyemedikleri için dış dünyalarının başkaları tarafından düzenlenmesini isterler. Ne yapacaklarını bilmeyen ya da unutan çocuklar önceden hazırlanmış listelerden faydalanabilirler. Onların hatırlatılmaya, prova yapmaya, tekrar yapmaya, yönlendirilmeye, sınırlar konulmasına ve düzene ihtiyaçları vardır.
  • Kuralları yazın ve her dakika göz önünde olacağı bir yere asın. Çocuklar kendilerinden ne beklendiğinden emin olduklarında, çevrelerindeki kişilere daha fazla güven duyacaklardır.
  • İşlerin nasıl yapılması gerektiğini tekrarlayın, yazın, söyleyin.
  • Sınırlar koymaktan çekinmeyin. Sınırlar çocuklara ceza vermek için değil, onları rahatlattığı ve çevrelerine güven duymalarını sağladığı için konur.
  • Önceden belirlenmiş bir programa dakik bir biçimde sadık kalmasını sağlayın. Bu programı ebeveynler çocuğun odasına, öğretmenler ise tahtaya ya da öğrencinin sırasına yapıştırabilir ve sık sık bakması için uyarabilirsiniz.
  • Çocuğun başarılarını yakalamak ve övmek için hep tetikte olun. Dikkat eksikliği olan çocuklar, o kadar fazla başarısızlık yaşarlar ki, verebileceğiniz her türlü olumlu tepkiye ihtiyaçları vardır. Övgüye çok olumlu tepki verirler; övgü almadıkları durumda siner ve içine kapanırlar, güvenlerini kaybederler.
  • Evde yüksek sesle kitap okumasını söyleyin. (Ailece kitap okumak, aile arasındaki bağları da kuvvetlendirir.) Sınıfta olanak bulundukça yüksek sesle okumasını sağlayın. Çocuğun bir tek konu üzerinde odaklanmasını sağlayın.

Aslında herkes dâhidir. Ama siz kalkıp bir balığı, ağaca tırmanma yeteneğine göre yargılarsanız, tüm hayatını aptal olduğuna inanarak geçirecektir.
Albert EİNSTEİN

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklar bilinenin aksine çok daha zeki çocuklardır. Onları fark etmeli ve yeteneklerine uygun olana yönlendirmeliyiz.

paylas
Çocuğunuzun yaramazlığının nedeni: DEHB olabilir! Hakkında Yapılmış Yorumlar

Henüz hiç yorum yapılmamış.

Bunlar Çok Okundu!
Çoçuklara Tuvalet Eğitimi Ne Zaman Verilmeli?

Çoçuklara Tuvalet Eğitimi Ne Zaman Verilmeli?

10 Ocak tarihinde Elif paylaştı
Örme Bebek Patik Modelleri

Örme Bebek Patik Modelleri

18 Şubat tarihinde Elif paylaştı
Örme Bebek Patik Modelleri (2014)

Örme Bebek Patik Modelleri (2014)

13 Şubat tarihinde Elif paylaştı
Aşı kabusu, bebekleri tehlikeye atıyor!

Aşı kabusu, bebekleri tehlikeye atıyor!

06 Ocak tarihinde Elif paylaştı
Bebekler İçin En Güzel Zıbın Modelleri

Bebekler İçin En Güzel Zıbın Modelleri

20 Kasım tarihinde İrem Nisa paylaştı