Gen Kontrolü ile Neler Yapılabilir? - Pembe Mekan

Gen Kontrolü ile Neler Yapılabilir?

Elif Acar

22/02/2016 ❊ Sağlık

kimyager-kadınYaşımız ilerledikçe, sağlık sorunlarınızın suçunu başkalarına yüklememiz kolaylaşır. Yakın zamanda size yüksek kolesterol teşhisi mi kondu? Tamam işte büyükanne ve büyükbabaların üçü, büyük amcaların da ikisi kalp hastalıklarından olmuştu zaten. Dün yanlışlıkla ketçapı buzluğa mı koydunuz? Ah evet, Matilda Teyzede de bunaklık belirtileri vardı. Hayatınızın büyük bölümü fazla kilolarınızla savaşarak mı geçti? Tabii, baba ve onun kardeşleri de üç besin grubundakn başkasını tanımazdı ki: peynirli ravioli, kıyma sosu ve çeşitli garnitürler.

Aslında birçoğumuz yaşlanma konusundada benzer teoriyi benimsiyoruz: Sağlıkta alınyazımızın doğuştan belirlendiğini sanıyoruz. Kalp krizi, kanser, Alzheimer ya da diğer hastalıklardan ve birinci sınıf bir hayatı viraneye çeviren bütün olumsuz koşullardan temelde genlerimizi  anne ve babalarımızdan, onların anne babalarından vb gelen bileşenlerin oluşturduğu kromozomik çorbayı sorumlu tutuyoruz.

Ancak yaşlanma böyle gerçekleşmiyor. Genleriniz önemli; özellikle yaşla bağlantılı en büyük sorunlardan biri olan hafıza kaybı söz konusu olduğunda. Ancak genetik kaderiniz kaçınılmaz değil.

Bununla neyi kastediyoruz?

Chicago rüzgarlıdır, Minnea- polis karlıdır, San Francisco fay hatlarının üzerine kurulmuştur, Cape Hatteras tropikal fırtınalara maruz kalmaktadır. Bir kentin konumu, bedeninizin genleriyle aynı işlevi görür. Genetik özellikleriniz sizi sağlıkla ilişkili fırtınalara, tipilere, depremlere ve hortumlara önceden iyi kötü hazırlar Ancak bir kenti doğal coğrafyaya ve doğal olaylara uyum sağlamak için değiştirebileceğiniz gibi, eğer genetik programlanma biçiminizden memnun değil iseniz kendiniz de genetik anormalliklerinden saklayabilirsiniz.

Beden ile ilgili olarak, tek yumurta ikizleri üzerinde yapılan çalışmalar sonucunda şunu gördük: Uzun ömürlülük dörtte bir oranında genlere, dörtte üç oranında davranışlarınıza ve

hayat biçimi ile seçimlerinize bağlıdır. Önemli olan sahip olduğunuz genler değil, bu genleri nasıl değerlendirdiğinizdir. Genler proteinin üretiminde rol alır; fakat belirli bir genin etkin olup olmaması büyük ölçüde sizin kontrolünüzdedir.

Genlerinizi manipüle etme yeteneğini, içinde bulunduğunuz koşullara uyum sağlamak üzere kent bina uygulamaları geliştirmek olarak düşünün. Yaşamınızı sürdüğünüz yer, yüksek dalgaların karşısında korunaklı olmak için binaların sütunlar üzerine dikilmesini gerektiren bir sahil kasabası olabilir; San Francisco’da ofis binalarının mimari açıdan hasar görmemesi için depreme dayanıklı malzemelerle yapılması gerekir. Doğa önünüze ne çıkarırsa, uyum sağlamaya, bunların üstesinden gelmeye çalışırsınız. Bedeniniz de böyle çalışır. Kendi fizyolojik kentinizin belediye başkanı olarak, size verilen genlerin etkilerini zayıflatmak için çeşitli uygulamalar yapabiliriz. Örneğin egzersizin tek yararı yağların yakılmasına ve bikini giyerken güzel bir görünüm ortaya çıkmasına yardımcıolması değildir; aynı zamanda kansere yakalanma riskinizi azaltmak için genetikteki şifrelemenin durumunu da farklılaştırabilir. Bu da genlerinizin bedeninizde kendilerini gösterme ve yaşlanma hız ve şeklinizi etkileme biçimlerini bir ölçüde kontrol edebileceğiniz anlamına geliyor.

Genetik konusunda kötü bir el, yüz, ayağa sahip olarak doğabilirsiniz ama bu kartların bazılarını ya da oynama biçiminizi değiştiremeyeceğinizi göstermez. (Genetik) Mirasınızı şu şekildede düşünebilirsiniz: Genetik kalıntı, biyolojik sisteminize fabrikada yüklenmiş ve depolanmış bilgidir, Siz davranışşal yazılımınızla bu bilgiyi değiştirme gücüne sahipsiniz. Ancak siz harekete geçmez iseniz, bu genlerin nasıl çalıştığını depolanan bilgi belirler.

Peki hangi genler etkin?

Genetiğinizi kontrol edebilmeniz, yaşınızla ilişkili ciddi hastalıklardan korunmanıza yardımcı olur; böylece doktorların muayenehanelerinin bekleme salonlarında kocaman yazılarla basılan 3 yıllık dergileri okumanın yerine, torunlarınızla daha fazla zaman geçirme şansınızı da artırabilirsiniz.

İsviçre peynirine (delikli peynir) bakarsanız, bu size daha anlamlı gelecektir: Bedeninizle ilgili bir şeyi düzeltirseniz – örneğin günde otuz dakika yürümeye başlarsanız, sonunda (belki de kendiniz bile farkında olmadan) başka birçok şeyi daha fazla düzeltmiş olursunuz. ve ardından yaşlanmanın delikleri birleşmez ve tüm sistemin başarısız olmasına yol açmaz. Küçük değişikliklerle, hayatımıza ekstra zamanlar ve yaşamınıza kalite katma konusunda hedefinize ulaşabilirsiniz.

Peki ya, genlerinizin görevlerini nasıl değiştirebilirsiniz? Bunun bir yolu, kromozomları yeniden yapılandırmaktan geçer. Küçük yaramaz kromozomların iki ucunda ufak maddeler bulunur bunlara telomer adı verilir,  Bunları ayakkabı iplerinin ucundaki küçük plastik parçalar olarak düşünün. Ne zaman bir hücre ürese, o telomer kısalır; tıpkı bir ayakkabı iplerinin ucundaki parçanın zaman ile yıpranması gibi. Parçacığın üzerindeki koruyucu tabaka kaybolduğunda, DNA’nız ve ayakkabı bağcığı da yıpranır, kullanılması çok zor hale gelebilir. Bu hücrelerin bölünmesinin, bedeninizin gelişmesinin ve yenilenmesinin durmasına sebep olur. Hücre insan bedenine yardımcı olmadığını anlar ve intihar eder; apoptoz adı verilen bu durum yaşla ilişkili sıkıntıların baş göstermesine yol açar. Ancak vücudunuzda bir de telomeraz adı verilen protein vardır; bu protein hücreleri (ve sizi) sağlıklı tutmak için hemen vücudu yeniler ve yeniden yapılandırır. Ancak vücuttaki birçok hücrede telomeraz yoktur; bu da birçoğunun üremesini sınırlar ve bu nedenle sistemlerin yenilenmesini etkiler.

Telomeraz miktarı genetiğinizle ilişkilidir; ancak ufak parçacıkların, yani telomerlerin boyutlarını etkileyebileceğimizi görüyoruz. Örneğin araştırmacılar kronik hastalığı olan çocuklara sahip annelerin telomerlerinin kısaldığını ortaya koydular; bu da kronik stresin hücrelerin bölünmesi – ya da bölünememesi – üzerinde büyük bir etkisinin olduğunu gösteriyor. Bundan şu sonuç çıkıyor: Eğer stresin üzerinizdeki etkilerini meditasyon gibi tekniklerle azaltabilirseniz, telomerlerin yeniden oluşma şansını artırabilir, hücrelerinizdeki ölmelerin oranlarını azaltabilirsiniz; böylece yaşla ilgili sıkıntılar yaşama olasılığınız da düşmüş olur.

Evet, size verilen genlerinizle yaşamaya mecbursunuz, mecburuz; tıpkı baba ve annenizin sizin yerinize karar verdiği yerlerde büyümek zorunda olduğunuz gibi… genleri geri verme gibi bir şansımızda yok. Ancak genlerinizin işlevlerini değiştirebilirsiniz. Örneğin, gün içinde sadece on dakika koşmak, kanser ilerleme hızım azaltan bir geni etkin hale getirir; rezveratol (kırmızı şaraptaki bir bileşen) bedende ortaya çıkan zararlı bir inflamasvon sürecini yavaşlatan ya da durduran bir geni devreye sokar. Çok yakın bir gelecekte, genleri başkalarından farklı çalışan bireyler için uygun olan ilaçları geliştirme fırsatımız olacak..

Herkeste birbirlerinden farklı özgü genetik parmak izi olduğu için, hastalıkların teşhisi, önlenmesi ve tedavisi zor olabilir. fakat genlerimizi manipüle etmenin (hem bizim hemde modern-tıp tarafından) yollarını keşfetmeye başladığımızda, bu genleri nasıl bize karşı değil, bizim lehimize çalışır hale getireceğimizi de göreceğiz. Genlerin bizim üzerimizdeki etkisine en iyi örnek belki de hafızamızdır; birinci hedefimizi de bu oluşturmaktadır, böylece diğerlerini hatırlayabiliriz.

paylas
Gen Kontrolü ile Neler Yapılabilir? Hakkında Yapılmış Yorumlar

Yazıya 1 yorum yapılmış.

gen kontrolu için nasıl bir yol izlemeliyim

Bunlar Çok Okundu!
Depresyon ve Fazla Kaygı Fiziksel Sorunlara Neden Oluyor

Depresyon ve Fazla Kaygı Fiziksel Sorunlara Neden Oluyor

30 Kasım tarihinde Öykü paylaştı
Yaşlılıkta Özgüveninizi Spor ile Arttırın!

Yaşlılıkta Özgüveninizi Spor ile Arttırın!

23 Şubat tarihinde Elif paylaştı
Kanserden Kurtulan Kişiler Neden Demirden Uzak Durur?

Kanserden Kurtulan Kişiler Neden Demirden Uzak Durur?

23 Şubat tarihinde Elif paylaştı
İdeal Günlük Su Tüketim Değerleri Nedir?

İdeal Günlük Su Tüketim Değerleri Nedir?

19 Şubat tarihinde Elif paylaştı
Kış Mevsiminde Kazandığınız Yağlardan Kurtulun!

Kış Mevsiminde Kazandığınız Yağlardan Kurtulun!

05 Şubat tarihinde Elif paylaştı
Spor Yapmak Tüm Dertlere Deva!

Spor Yapmak Tüm Dertlere Deva!

03 Ocak tarihinde Elif paylaştı
Yaşlanma Nedir ve Yaşlanma Türleri Nelerdir?

Yaşlanma Nedir ve Yaşlanma Türleri Nelerdir?

03 Ocak tarihinde Elif paylaştı
Yaşlılığın Ruhsal Belirtileri Nelerdir?

Yaşlılığın Ruhsal Belirtileri Nelerdir?

30 Aralık tarihinde Elif paylaştı
İmmünoterapi ile Kansere Savaş Açın!

İmmünoterapi ile Kansere Savaş Açın!

14 Aralık tarihinde Elif paylaştı
Kan Değerlerindeki Terimlerin Türkçe Açıklamaları

Kan Değerlerindeki Terimlerin Türkçe Açıklamaları

08 Nisan tarihinde Elif paylaştı